Wanneer jullie vanavond de scheepsbel horen, zal het precies 22.00 uur zijn.
Van dat ogenblik af is er geen tegenorder meer te verwachten.
Dan gaan jullie aan wal, allemaal.
En jullie komen morgen terug stipt om tien uur voor de middag.
En dan gaan jullie morgen misschien terug aan wal
en jullie komen de derde dag terug hier aan dek stipt op hetzelfde uur.
En misschien gaan jullie dan niet meer aan wal en varen we af.
Of misschien varen we pas over drie weken of over drie maanden.
Of morgen al. Zolang we niet varen, gaan jullie aan wal.
En jullie komen je hier dag voor dag melden.
Onze missie is een geheime missie, ook voor mij. Ook voor de rederij.
Dus ik verzwijg jullie niets.
Wanneer we varen, weten alleen God en de minister.
Of alleen God, voor wie er prijs op stelt.
Vertel het maar, Jessen. Wat is er? - Wat is er?
Ik woon welgeteld 120 km hiervandaan. Stel dat ik de nachttrein neem
en m'n vrouw bel dat ze op het perron komt,
dan heb ik net de tijd om 'Hallo, liefje' te roepen en terug te komen.
Ik wist niet dat jij getrouwd was.
Nou ja, zo goed als.
Eigenlijk heb ik het veel beter.
Weet je, Wes, ik vind het gemeen als je 't alleen maar doet uit gewoonte.
Je bent echtgenoot, het wordt van je verwacht.
Als het met Lizzy ooit gewoonte wordt, ga ik van haar weg.
Het helpt niet dat ik de nachttrein neem. En morgen? En overmorgen?
Het spijt me, maar ik kan je niet meenemen.
Laat maar.
Ze zeggen dat het Afrika is, dat het weer gaat stinken bij de negers.
Dat er vannacht soldaten komen en daarna ook om wacht te lopen.
Waar halen ze die rotopdracht vandaan? - Hebben ze geleerd in de oorlog.
Er is geen oorlog in de buurt, in ieder geval niet zo'n officiële.
In Korea hadden ze 's op een onderzeeër net zo'n opdracht als wij nu.
Alle dagen melden, aan wal, melden.
Tien dagen lang. De elfde dag moesten ze zee kiezen, maar niemand wist 't,
behalve de kapitein en de vijand.
Net was iedereen aan boord, de valreep naar beneden,
en toen dook de Mig naar omlaag.
Ben jij in Korea geweest? - Nee, ik ben niet in Korea geweest.
Waar heb je dat dan vandaan van die onderzeeër?
Dat weet ik niet meer zo precies.
Ergens in een boek gelezen of ergens horen vertellen.
Je bent er niet bij geweest.
Nee, maar soms heb ik het gevoel dat ik erbij betrokken ben geweest.
Vandaag heb ik het gevoel dat ik erbij was.
Bij die onderzeeër in Korea.
Morgen heb ik 't gevoel dat ik misschien ergens anders bij betrokken was.
Soms heb ik dat gevoel heel erg.
Nog een uur. Gaan we 'n borrel drinken? - Nee, dank je. Ik blijf nog wat.
Jessen.
Laat haar hierheen komen. Huur een kamer en laat haar hierheen komen.
Bent u niet Wesselmans, Pierre Wesselmans?
Ja.
Vorig jaar waren we nog buren.
Het hart.
Ons beroep doet daar geen goed aan.
Fijn dat u weer thuis bent. - Ja.
Eindhalte.
Hallo?
Hallo. - Pierre?
Hallo?
- Hallo, ja.
Ik dacht dat we verbroken waren.
Waar ben je nu? - Ik ben net van de boot.
Heb je m'n laatste brief uit Southampton gekregen?
Ik heb twee brieven gekregen. - Die waarin ik schreef over m'n haar?
Nee. Wat is er met je haar?
Niks ergs. Eerst wou ik je verrassen, maar ik heb het je toch maar geschreven.
Heb je het gebleekt?
Nee, afgeknipt. Het staat me heel leuk, Pierre, heus. Vind je het erg?
Nou, als het je goed staat, vind ik het niet erg, nee.
Kom gauw, neem een taxi. - Nee, ik kom met de tram, zoals altijd.
Je bent koppig, zoals altijd.
Niet lijn 5 nemen, want die gaat maar halverwege met die opgebroken riolering.
En dan moet je toch overstappen of lopen.
Het is al laat. Er zal wel niet veel keuze meer zijn met die trams.
Slapen de kinderen al? - Ja, zal ik ze wakker maken?
Nee, laat ze maar. Ik zie ze morgen wel.
Ja, goed.
Waarom lach je?
Hoeveel jaar spelen we dat spelletje nou?
Je komt van de boot, gaat naar de telefoon.
Nee, eerst neem je de bus en dan ga je naar de telefoon en we roepen 'hallo'.
Ik zeg: Neem een taxi. Jij zegt: Nee, ik neem de tram.
Je vraagt of de kinderen al slapen. Ik zeg: Ja, zal ik ze wakker maken?
Jij zegt: Nee, ik zie ze morgen wel. - Vind je dat goed zo?
Zalig.
De hele ritus?
De hele ritus.
Pierre, kom gauw.
Nou, tot straks.
Eén, twee, één, twee, één, twee, één, twee.
En nog hoger.
Jij en je tanden. Er is niks waar je zo trots op bent als op je tanden.
Pierre, wil je nog een boek mee?
Ja. Ja, dat is goed.
Wat voor boek wil je mee? - Ja, ik pak het zelf wel.
Ik wil er m'n hele leven mee doorgaan.
Waarmee?
M'n hele leven lang wil ik jouw koffers pakken.
Iedere keer opnieuw.
Als je thuiskomt en weggaat.
Je was erg blij toen ik op de Gambetta kwam, hé?
Ja, blij en opgelucht. Ik voel me wel dikwijls alleen nu.
Maar deze drie jaar zijn een hemel vergeleken met de vier jaar daarvoor.
Maanden met een half loon of helemaal geen loon.
Ja, ik was blij toen je eindelijk op de Gambetta kwam.
Varen is niet alleen weggaan, varen is ook terugkomen.
Zolang je vaart, weet ik dat je op een dag terugkomt.
Pak jij nog even dat boek voor me? Dan ga ik nog even naar de kinderen.
Drinken we nog koffie? - Ja.
Neem je een taxi?
Ja. Net als altijd.
Thuiskomen met de tram en weggaan met de taxi.
Het hoort allemaal bij de ritus.
En wat hoort er nog meer bij?
Alles. Dit hele afscheid.
Het is een van de tien ogenblikken in het jaar waarmee we ons overeind houden.
Wil je echt je koffer meenemen? - Dat zal wel moeten.
Ik vaar niet graag zonder m'n spullen.
Je vaart niet.
Nee, misschien niet.
Ze laten je nooit voor één nacht aan wal gaan. Dat is tegen hun principes.
Als je je koffer meeneemt, verzinnen ze misschien wat om je aan boord te houden.
Ik wist niet dat je zo bijgelovig was.
Waarom praten we steeds tegen mekaar vanuit verschillende kamers?
Van de badkamer naar de slaapkamer, de woonkamer naar de keuken.
Misschien hoort het erbij. - Bij wat?
Bij de ritus.
Echt, ik vind het heel goed, dat korte haar.
Vind je het mooier dan vroeger?
Ja.
Ik vind het beslist mooier.
Heb je vannacht aan m'n haar gedacht? - Niet alleen daaraan.
Eerst zei je dat je me mooi vond en daarna...
Zo ben je nog nooit thuisgekomen. Vroeger nam je er altijd de tijd voor.
Je deed altijd alsof je een zee van tijd had.
Alleen vannacht... - Ik moet nu gaan.
En straks kom je terug. Je gaat weg en je komt terug, alles op één dag.
En morgen, en overmorgen.
Iedere nacht zul je bij me zijn en de volgende morgen vertrekken.
En toch niet echt vertrekken.
Je droomt, hé?
Woont die meneer French hier nog?
Frenkel. Ja, die woont hier nog.
Hallo, taxi? Beethovenstraat 22.
Ja.
Dank u.
Tot morgen. - Tot morgen.
Hallo. - Ja, hallo.
Dorst? - Ja.
Ja, dat dacht ik al.
Doe wat aan je kleren.
Ik heb op een bank geslapen vannacht, op 'n harde houten bank heb ik geslapen.
Nou ja, dat kan toch niet.
Op een bank.
Zo.
Ja.
Gegroet. - Komt u binnen.
Ik heb de kinderen vanmorgen bezig gehoord in de tuin.
Daarom ben ik niet langs de school gelopen.
Gelukkig, wat dom van me om het u niet te vertellen.
Ik ben erg laat opgestaan. Ik heb geprobeerd stilletjes te vertrekken.
Ja, om vijf over tien. U deed echt heel erg zacht, maar toch heb ik u gehoord.
Ik had u moeten vertellen dat ze niet naar school waren vandaag.
Hun vader is thuisgekomen. - Prachtig.
Zal ik deze keer het genoegen hebben uw man te mogen ontvangen?
Waarschijnlijk wel.
Proost.
Op uw echtgenoot. - Proost.
Blijft hij lang? - Toch wel een tijdje.
Ik heb je niet meer gezien gisteravond.
Toen de bel ging, ben ik naar boven gelopen, maar je was er niet meer.
Ik heb op je gewacht. Ik heb gewacht tot de laatste man weg was.
Waar? - In de radiokamer.
Ik ben nog in je hut geweest. Eerst aan dek en daarna in je hut.
Maar ik was niet in de hut. - Nee. Nog een biertje en ik ga.
Ik wacht op meneer.
Wilt u wat soep straks? - Nee, dank u wel.
Maar ik weet dat u heerlijk kookt. - Hoe kunt u dat weten?
U eet er nooit van. - Ik ruik het. U kookt lekker.
En u bent een heel lieve vrouw. Heus. De liefste die ik ken.
Dan moet u ervan eten als ik het u vraag.
Zult u het doen als ik het u nog eens vraag?
Als mijn man weer op zee is. - U kookt voor de kinderen.
Dat is niet hetzelfde.
Willy...
Waarom heb je me gezocht gisteravond?
Misschien wou ik alleen vragen of je nog meer van die sinistere grapjes kende.
Wat grapjes?
Zoals van die onderzeeër in Korea.
Laat haar toch hierheen komen, Willy.
Dat kan ik doen. Ik ga ernaartoe en vertel de hele geschiedenis.
Je kunt haar meteen telefoneren. Als je wilt bij mij.
Ik moet het zelf uitleggen, anders begrijpt ze het niet.
Wat niet?
Dat ze een tijdje vakantie moet nemen om hierheen te komen.
Om hier te zitten wachten tot we weg zijn.
Pas op, je glas.
Weet je nog in Rio? Ik heb je nog eens een glas tegen de stenen zien gooien.
Ze zeggen aan boord dat je een kast vol scherven hebt.
En iedere scherf is een souvenir voor je.
Dat zeggen ze ook.
Hier zitten we nou. En we wachten.
En we weten niet eens waarop of voor hoe lang.
Stel je voor dat je nooit meer vaart. Nooit en nooit en nooit meer.
Dat je het alleen niet weet.
Je denkt iedere dag: Daar gaan we. Maar je vliegt terug de wal op.
De volgende dag opnieuw, jaar in jaar uit.
Je weet niet eens of het je hele leven zo door zal gaan. Niks weet je.
En het is zo verdomd geestig te weten dat je niks weet.
En wat ga je nu doen, Willy?
Betalen.
Betalen en de trein nemen.
Ja, neem die ook maar.
Zeg, Willy. - Nou dan, tot morgen, Wes.
Wacht, ik ga met je mee.
Willy, je kunt bij me op de sofa slapen.
Zij was zoals haar ogen waren.
Eens in de kelder smeekte ze dat ik het niet zou doen.
Ik deed het niet.
En alles tussen ons was van die dag af of ik alles wel gedaan had,
even bindend.
Ook later bij het strand deed ik het niet.
Je keert nooit meer terug.
Ze wist net zoveel als ik wist.
Op de sofa nam ik afscheid van haar.
Hier in de lucht boven mijn hoofd had de sofa gestaan.
Mama. Mama, papa is er.
Heb jij de wekker al gehoord?
Ze dreef aan de oppervlakte zoals de stookolie op het dokwater.
Bij de politie wou ik weten hoe ze heette. Ik wou vragen: Hoe heet ze?
Maar ik vroeg niks.
Haar naam is Maria Morella.
Zelfmoord.
Ik vroeg of het moord was.
De officier zei dat ze gekozen hadden voor zelfmoord en dat ze pas 26 was.
Ze komt uit uw land.
Maria Morella. Urenlang doolde ik rond met die naam op m'n lippen.
Ik zei Maria tot de schaduwen in m'n hut, tot de toestellen in de radiokamer,
tot de wind 's nachts over het dek en over de kade,
tot het meisje aan de bar. Maria Morella.
Je kent haar dus.
Ik zei: Stilaan ga ik haar kennen. Maar hij vond dat geen antwoord.
Nee of ja?
En ik zei nee, ofschoon ik graag ja had gezegd.
Ze komt uit jouw stad. Ze is 26.
Misschien wou hij dat ik alle 26-jarige vrouwen kende die in m'n stad woonden
en dat ik met ze allen had geslapen.
Want hij wenste te weten of ik wist van de moedervlek op haar linkerheup.
Ik zei dat ik daar niet op gelet had.
Wanneer niet?
Ik zei: Toen ze uit het water kwam en ook later bij de politie niet.
En opnieuw bracht ik de uren door met Maria Morella.
Ik voelde me vertrouwder met deze dode die ik niet kende
dan met de levenden die ik wel kende.
Op de ambassade dwongen ze me haar te kennen.
Opnieuw zei ik nee, hoewel ik nog veel liever ja had gezegd dan de eerste keer.
...of kent u haar niet? Wij zijn ervan overtuigd dat u haar kent.
We hebben van haar moeder 'n brief.
Hij praatte over de brief die ze hadden gekregen van haar moeder over Maria.
Alleen de vingerafdrukken van de politie klopten niet.
Vast een verkeerde duim op een verkeerde kaart.
De vingerafdrukken klopten niet. Ik zei: Ze is Maria Morella.
Jullie weten heel goed dat daar geen twijfel over bestaat.
Laat ons niet langer wachten.
Ik vroeg: Als ze niet Maria Morella is, wie is ze dan wel?
Dan is ze niemand.
Ik had haar geliefkoosd, ik had met haar ontbeten,
ik had haar zelfs naakt gezien. Ik had haar Maria genoemd.
Ook al was ze wellicht iemand anders.
Adieu, Maria. Misschien ben je echt Maria Morella
en was alles rond de duim en de dood een vergissing.
Maria.
Misschien heb ik je gekend, ginds in onze stad, maar ben ik je vergeten.
Misschien heb ik je liefgehad, hebben we samen ontbeten
en zijn we samen naar bed gegaan en heb ik je Maria genoemd
terwijl je Marleen of Leonore heette. Wie zal het zeggen?
Nu niemand nog met zekerheid weet of je Maria Morella bent,
vergeet ik je niet meer, nooit meer. Adieu, Maria.
Hoe laat is het?
Lig stil.
Blijf nu even stilliggen.
Luister.
Wat?
De zee. Heel ver weg.
Nee, vlakbij.
Vlak onder mijn hand.
Als we nu zo stil blijven liggen, dicht bij elkaar,
hoeven we misschien nooit meer in beweging te komen.
Je lijkt op Marc.
De blauwgroene ogen van Marc
in het gezicht van Marc.
Zonder die groefjes hier en daar
zou je net zo goed Marc kunnen zijn.
Zeg, jij bent jonger geworden, hé?
Nee, nee, echt. Je bent echt jonger met je haar zo kort.
Gaan de kinderen naar school vandaag?
Ja, laat ze maar naar school gaan.
Dus je vertrekt niet?
Ja, misschien wel. Misschien ook niet.
Ze gaan nooit naar school als je vertrekt.
Wie zegt er nu dat ik vertrek? - Als je een maand lang vertrekt
en toch niet vertrekt, naar de boot gaat en terugkomt...
Een maand kan ik de kinderen toch niet van school thuishouden?
Je zei toch dat ze naar school gingen.
Dat heb jij beslist. - Nou ja. Laat ze dan naar school gaan.
Denk om je as.
Tot straks, jongen.
Tot straks.
Kom je recht van school naar huis? - Ja, meneer Frenkel haalt ons af.
Vandaag neem ik de tram. - Dat dacht ik al.
O ja?
Nu de kinderen naar school zijn en je koffer aan boord is,
is er ook geen reden meer om een taxi te nemen.
Eigenlijk lijkt het niet meer op een afscheid.
Het is of je gewoon naar kantoor gaat. - Dat had je liever, hé?
Dan was je er zeker van dat ik straks naar huis zou komen, zeker van alles.
Van straks, morgen en overmorgen.
Nee, Pierre, zelfs dan zou ik er niet zeker van zijn.
Van wat niet zeker? - Of je wel altijd terug zou komen.
Tot straks.
Litinski. - Ja.
Sanon. - Ja.
Wesselmans. - Ja.
Jessen. Jessen.
Psaradellis. - Ja.
Dianca. - Ja.
Bouwmans. - Ja.
En Hensbergen. - Ja.
Morgen, Wes. - Ja, tot morgen.
Kom je mee 'n borrel drinken? - Ik wacht op Jessen.
Stom van Jessen. Als hij niet komt, gaat hij de doos in als deserteur.
Hij komt nog wel. - Oké.
Tot morgen, dan? - Tot morgen.
Jessen.
Willy.
Willy, kom eruit.
Willy, ze zijn naar de overkant gereden.
Willy, ga nou aan boord. Daar is een laddertje.
Ga aan boord, Willy. Waarom ben je in het water gesprongen?
Ga weg. - Aan boord kunnen ze je niks.
Hoor je? Je bent toch in dienst van de regering.
Ik had je moeten meenemen eergisteren.
Ga weg.
Kom vanavond naar de autofabriek om tien uur.
Dan breng ik je kleren, eten en schoenen. Welke maat heb je?
Goedenavond, meneer Wesselmans. - Goedenavond, meneer Frenkel.
Wilt u thee of koffie? - Ja, dank u.
Dus koffie?
Richard Tauber, Rigoletto, mei 1927.
Kookt u zelf?
Ja. Soms ga ik wel eens in de stad eten, waar het bijzonder goed is.
Ik eet niet veel, weet u.
Neemt u suiker, meneer Wesselmans? - Ja, dank u.
Het doet me onuitsprekelijk veel genoegen met u kennis te mogen maken.
De vorige keer was ik in het buitenland om zo'n vervelend congres bij te wonen
waartoe een muziekcriticus soms verplicht wordt.
Het was erg spijtig geweest als u nog 's vertrokken was
zonder dat ik u had mogen ontvangen.
Ze is mooi. - Ja, ze is mooi.
Ze lijkt op Laure.
Ik heb een brief van haar.
Neem me niet kwalijk, ik kan u de brief niet laten lezen, maar hier is hij.
Ze schreef hem mij de avond dat ze Desdemona zong.
Ik heb er ook een van de man die tijdens dezelfde voorstelling Othello vertolkte.
Maar z'n brief schreef hij de dag dat hij Siegfried was.
Ik heb veel brieven. Bijvoorbeeld...
Nou, dat was op het nippertje.
Zou het erg zijn geweest als het kapot was gevallen?
Niemand kan zoiets vernietigen en er ongestraft bij blijven.
Is er een grotere misdaad dan het vernietigen van iets wat volmaakt is?
Dit was toch maar een ongelukje geweest?
Aan de basis van ieder ongeluk ligt ergens een fout.
Kom, kom. Het gaat hier toch maar om een vaasje.
Eén bom volstaat.
Eén enkele.
Alsof het hier niet alleen maar om een gebakken klomp aarde ging,
vanbinnen hol en al even onvolmaakt als wijzelf.
Ja, u hebt er waarschijnlijk veel voor opgeofferd, u hebt het gekoesterd
en heel belangrijk gevonden, veel belangrijker dan een vrouw.
Maar u weet niet eens half wat er in de wereld omgaat.
Als er morgen een bom komt, dan had u hier hoogstens nog een schervenwinkel.
Alleen zo'n vaasje kan me dat alles doen vergeten.
Het belet me te denken aan al wat ons te wachten staat.
Aan de vernietiging die we waarschijnlijk niet kunnen ontlopen
en aan de onzekerheid, die onze enige zekerheid is.
Neemt u me niet kwalijk, ik heb me laten gaan.
Ik heb nog gebak. - Nee, dank u.
Ik moet weer 's naar beneden. - Wilt u soms een borrel?
Nee, dank u wel. - Hier, voor de kinderen.
Meneer Frenkel. - U hebt lieve kinderen.
Dank u wel. - En ook een heel lieve vrouw.
Goeienavond.
Is hij getrouwd? - Wie?
Die Jessen.
Nee, hij is niet getrouwd.
Maar hij heeft wel een vrouw.
Ik heb je bruine schoenen in het pak gedaan.
Jij draagt toch nooit meer bruine schoenen.
Denk je dat ze hem passen? - Ik weet het niet. Misschien niet.
Maar het is toch maar voorlopig.
Zou jij een vrouw willen hebben waar je niet mee getrouwd was?
Ik heb jou. En voor zover ik weet, zijn wij getrouwd.
Zou het iets veranderd hebben als we niet getrouwd waren?
Nee, ik geloof niet dat het iets veranderd zou hebben. Niet tussen ons.
Waarom ben je dan getrouwd?
Waarom? - De meeste mensen trouwen toch.
En je kreeg een kind. Misschien zouden er nog meer komen.
Dan is het vanzelfsprekend dat je aan trouwen denkt.
Deed je het alleen voor de kinderen? - Nee, zo mag je het niet zien.
Maar voor de kinderen moest het en voor jou wou ik het.
Ik heb gewoon nooit aan een andere mogelijkheid gedacht.
Zou je me ooit in de steek gelaten hebben als we niet getrouwd waren?
Zou je altijd zijn teruggekomen? - Altijd. Ja, dat kan ik niet zeggen.
Maar als ik wegbleef, zou dat niks te maken hebben met het feit
dat we al of niet getrouwd zijn. Nee, daar zou het niks mee te maken hebben.
Dus trouwen is ook geen zekerheid. - Nee, eerlijk gezegd, ik weet het niet.
Het hangt ervan af wat je onder zekerheid verstaat.
Maar ik denk niet dat het een zekerheid is, trouwen en de rest ook niet.
Waarom vraag je nu toch zoveel?
Misschien...
Misschien omdat je zoveel weg bent.
Dan vraag ik me soms af: Zou hij terugkomen?
Dan denk ik: Natuurlijk, we zijn toch getrouwd.
Je mag er niet aan denken dat ik niet zou terugkomen op een dag.
Dat zou niet om jou zijn.
Het zou met jou helemaal niks te maken hebben.
Dat ik niet meer van je hield of zo. - Waarom dan wel?
Pierre, ik wil dansen. - Nu?
Je hoeft de radio niet aan te zetten, de muziek in de muur is al genoeg.
Maar ik moet naar Jessen. - Vijf minuten kunnen er nog wel af.
Je weet dat ik een slecht danser ben.
Dans.
Ja, maar...
Goeienavond. - Goeienavond.
Een glas bier.
Alstublieft.
U drinkt niet.
Zo. Nou, ik kom nog wel eens langs.
Het is nog bijna een kwartier voor de bus komt voor de stad.
Ja, maar ik moet niet naar de stad.
Nou ja, niet onmiddellijk.
Hoe laat is het?
Kwart voor tien.
Speelt u geen harmonica?
Nee.
Niet voor zover ik weet.
Maar ik hou wel van muziek.
En ik dans ook graag.
Maar niet met iedereen.
Het is zeker niet gemakkelijk.
Wat? - Van mensen houden.
Nee, maar moeilijk is het ook weer niet.
Het is niet gemakkelijk en het is niet moeilijk.
Het is net zoals met zingen of dansen. Je moet er 'n beetje aanleg voor hebben.
Zo.
Ik moet nu weer 's gaan opstappen.
Maar misschien kom ik nog wel 's terug.
Ja, dat moet u doen. Ik zou het heel prettig vinden.
Misschien dansen we dan.
Jessen.
De oude boer zei dat het tijd was om naar de meier te gaan.
In het dorp wisten ze reeds dat zijn zoon Lucien gesneuveld was.
De postbode was met de brief tot in de wijngaard gereden
en had gezegd dat Lucien een held was en niet geleden had. Hij was ineens dood.
Thuis was de ouwe bij z'n vrouw gaan zitten en had gezegd:
Lucien komt. Vandaag of morgen is hij hier.
Na een tijdje had ze gevraagd: Wanneer?
En nog eens had de ouwe gezegd: Vandaag of morgen.
Het is een lange reis dwars 't land door van boven naar beneden.
Ik was gevlucht uit het noorden, waar het oorlog was,
naar het zuiden, waar er geen oorlog was. Nog niet.
Uw vrouw zal het merken, zei de meier. Maar de oude boer zei dat het niet gaf.
De meier zei dat hij heel erg z'n best had gedaan,
maar het uniform dat hij gevonden had, was allang uit de tijd.
Opnieuw zei de ouwe dat het niet gaf.
Ze ziet niet goed meer, zei hij. Ze kent ook het verschil niet.
Toen zei de meier dat ik het kostuum moest aantrekken,
omdat ik naar m'n moeder moest. Ik zei: M'n moeder is al zes jaar dood.
Ik heb alleen mijn vader nog.
Waarschijnlijk is het te groot, zei de meier, maar dat geeft niet.
Ze ziet niet goed meer, je moeder.
Ik wou teruglopen en zeggen dat ik Lucien niet was.
Ik wou roepen dat Lucien dood was en dat ik Pierre Wesselmans was
en niet dood, bijlange nog niet.
Lucien is er.
Duizend kilometer had ik afgelegd, dwars het land door van boven naar beneden
om haar zoon te zijn.
Moeder, had ik gezegd.
En even vroeg ik me af of dit nu een leugen was.
En terwijl ik me dat afvroeg, was het al vanzelf geen leugen meer.
Adieu.
U moet eens komen aanbellen. We wonen nog altijd op het Van Damplein.
M'n vrouw zou daar erg blij om zijn. Tenslotte zijn we toch oude buren.
Ja, dat moest ik dan maar eens doen.
U moet uw vrouw meebrengen. - Ja.
Ja, dat... Ja.
Waar woont u nu? - In de Beethovenstraat 22.
Daar heeft nog familie van mijn vrouw gewoond. Haar nicht, geloof ik.
In nummer 63, geloof ik.
U moet zelf ook maar eens komen. - Ja, graag. Dank u wel.
M'n hart is nog van de kwaadste niet.
Morgen heb ik een paar uur vrij. Misschien loop ik even langs.
Zo, tot morgen misschien.
En wel thuis.
Ik ga naar huis om afscheid te nemen.
Morgen...
neem ik echt afscheid.
En daarna nooit geen afscheid meer.
Tot straks.
Dag.
Dag, mevrouw. Is uw man thuis? - Nee, hij is vanmorgen weggegaan.
Herkent u me niet meer? - Nee.
Van Damplein. - Ach ja, komt u binnen.
Nee, ik heb niet veel tijd. Ik kwam maar even langs.
Ik moet aan het werk. - Hoe is het met uw vrouw?
Goed. Fijn, dank u wel. Dag, mevrouw.
Neemt u me niet kwalijk. - Bent u het? Komt u binnen.
Alstublieft.
Wilt u koffie? - Doe maar geen moeite.
Het hart. Ons beroep doet daar geen goed aan.
Gisteravond heb ik nog met uw man gepraat op de bus.
Ja, hij is met de laatste bus thuisgekomen. En nu is hij vertrokken.
Vertrokken?
Sinds vanmorgen.
Bent u daar zeker van? - Ja, daar ben ik zeker van.
Wel, het is maar dat het schip nog altijd aan de kade ligt.
Dat kan. Het is best mogelijk dat ze vannacht pas afvaren.
Maar sinds vanmorgen is de bemanning aan boord gebleven.
Nee. Ik weet het van mijn maat die vanmorgen dienst had op de lijn.
Ze zijn allemaal weer aan wal gegaan.
Waarschijnlijk komt hij ieder ogenblik weer binnenvallen.
Toen ik daarnet aanbelde, dacht ik: Nu is hij vast en zeker thuis.
Misschien heeft hij alleen wat geboemeld.
Maar hij drinkt niet, of wel?
Drinkt hij?
Ja.
Excuseert u me. - Komt u binnen.
Mijn man is niet vertrokken.
En hij is ook niet thuisgekomen.
Laten we hem gaan zoeken. Misschien vinden we hem.
Z'n maats weten zeker waar hij uithangt. - Het heeft geen zin.
Het zijn de gewone kroegen. Zeelui hebben voor ons geen geheimen.
Het is al laat. Straks is uw vrouw ongerust.
We zijn toch oude buren. Ze zal het toch begrijpen omdat we oude buren zijn.
De kinderen. - Maakt u zich maar geen zorgen.
Ik blijf wel beneden zolang.
Je bent een moedig man.
Proost.
Het is geen pretje je in elke kroeg te laten beloeren.
Ze kleden je uit met hun blik. - Daar wen je wel aan.
Het heeft geen zin hem te zoeken als ik straks weer afscheid moet nemen.
Daar gelooft u toch zelf niks van. Zou u het echt willen opgeven?
We kunnen 'm tegenkomen, maar niemand zegt dat we hem dan gevonden hebben.
Dat is geen reden om het op te geven.
U hebt gelijk. We moeten het niet opgeven.
Hebt u een kamer voor vannacht?
Voor u alleen? - Ja.
U moet niet meer drinken.
Eigenlijk niet, nee.
Laten we er maar mee uitscheiden. Weet u zeker dat ze van boord zijn gegaan?
Hier komen ze ook nog wel eens.
U moet niks meer drinken.
Je kunt niet zomaar 'n kroeg binnenvallen zonder iets te drinken.
Dank u. - Dank u wel.
Proost.
Waarom doet u dit allemaal voor ons?
Zomaar. Ik weet het niet.
Het is niet altijd makkelijk. - Wat?
Houden van mensen.
Hoe gaat het met de Gambetta?
Hoe gaat het met de bus?
Nachtdienst?
Ik betaal een bier.
Gevochten?
We zoeken iemand van de Gambetta, al een halve nacht.
Waarom bent u in het water gesprongen?
Gisteravond is hij bij de autofabriek geweest.
Er zaten een paar schoenen in het pak. En ook een hemd, zo goed als nieuw.
Het was hem wat nauw om de hals... - Hou op.
Hij was op de laatste bus. Ik zei hem: Wel thuis.
En daar schrok hij van.
Hij schrok omdat ik zei: Wel thuis.
Begrijpt u dat?
Die avond dat we aanlegden met de Gambetta
vertelde hij een rotverhaal over een onderzeeër in Korea.
Ik vroeg of hij in Korea was geweest. Nee, zei hij.
Hij had wel het gevoel dat hij erbij was geweest met die duikboot.
Soms voelde hij het heel erg dat hij overal bij was geweest. Begrijp je dat?
Ja.
Ik begrijp het.
Weet u soms waar hij is?
Nee.
Het lijkt wel of u bang voor hem bent.
Ik kan me niet voorstellen dat er ooit iemand bang voor hem zou zijn.
Het is wel grappig eigenlijk dat hij drie dagen netjes naar huis gaat
en er dan tussenuit knijpt en ik er drie dagen tussenuit knijp en dan...
Ja, we gaan trouwen. Ik heb haar laten overkomen. En we trouwen.
Als het kan nog voor de Gambetta vaart.
Iedere dag afscheid nemen. - Iedere dag terugkomen.
Iedere dag tot de Gambetta vaart. - Tot ze vaart.
Daar kom je tenslotte ook van terug. - Of niet.
U praat zoals hij.
Soms wel. Waarschijnlijk omdat we getrouwd zijn.
Ja, dat zal wel. Tot ziens.
Denkt u dat het kan? Dat hij gewoon weer naar huis komt?
Hij houdt van u.
Ja, dat geloof ik ook, maar dat is niet voldoende. Niet altijd.
Jawel, ik geloof vast dat het voldoende is.
Laure.
Bent u moe?
Nee. Misschien ben ik een beetje dronken, maar niet moe.
Was er nog iets?
U mag het in geen geval opgeven.
Nee. Tot straks.
U bent een moedige dame.
Water.
Dank u. Dank u, het gaat wel weer over.
Taxi.
Heb je ontbeten vanmorgen?
Nee.
Waar zijn de kinderen? - Thuis. Meneer Frenkel is bij ze.
Moeten ze niet naar school? - Vandaag niet.
Pierre, zal ik iets lekkers voor je maken als je thuiskomt?
Pierre? - Ja, dat is goed.
Je hebt het niet warm, hé?
Is het goed zo? - Ja, zo is het goed.
Zo is het goed, hé?
Ik moet nu gaan.
Tot straks, Pierre.
Zeg het, Pierre.
Tot straks.